xiberoko-jauna-afitxa

 

 

 

Lehen perediküa

 

1 - Agur, agur, jente honak / xaharrak ala gazteak

Algarrekila jarriak1 / Eüskaldün ala besteak.

 

2 - Istoria bat entzün arren / segür inganagarria2

Eta geroari bürüz / agian argigarria.

 

3 - Oier hirugerrena zen / Xiberoko azken jauna

Bizkonte kargüarekin / Mauleko gaztelüzaina.

 

4 - Erauntsi züan tai gabe3 / Xiberoaren zainkatzen

Eta bizia higatü / etsaiaren güdükatzen.

 

5 - Bi nabusi4 beitzütüan / Bordele (e)ta Nafarroa

Bat aski zela pentsatüz / Iruñean zeion5 geroa.

 

6 - Akitaniako dükari / oldartürik hanitxetan

Zonbait aldiz goitü6 züan / güdüka galdü bestetan.

 

7 - Ingelesen errege beitzen / Akitaniako dük hori

Indarraren aitzinean / gure jauna zen erori.

 

8 - Xiberorik ohiltürik7 / Nafarroan zen ohatü

Eta han armaden bürü / erregeak izentatü.

 

9 - Nafarroako jüntetan / kargü handiak beterik

"Mauleon" izena han ereinik / ondokoetan dü bizirik.

 

10 - Arradako mendi tinian1 / gora beitü jauregia

Bardin gora gure beitan / Xiberoaren begia.

 

11 - Oierren arartez egün / Xiberoa dügü aipü

Besta hau sorleküari / eskentü2 nahi deiogü.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sataneria

 

Kanpotik eskaleren goiti, Basabüztan eta Pekobürü satanak.

 

Basabüztan

12 - Xiberoko Pettarra1 / mezperetan dügü

Eta gük otoitzea / bereziki hügü2.

 

Pekobürü

13 - Basabürütik ere / koxüa3 badügü

Erriñi4 batekila / pettoen haidürü.

 

Basabüztan

14 - Arbaila galdü zaigü / Pettarrak itorik

Mauleko parropian5 / osoki hurtürik.

 

Pekobürü

15 - Maule hortan gisala6 / badün eüskaldünik

Andana bat jin beita / küküla7 zügünik.

 

Basabüztan

16 - Manexetik8 halaber / jentea saldoan

Gure dohainentako / düda9 bat gogoan.

 

Pekobürü

17 - Hegoaldetik ere / baita Bianorik

Oste handia date / gük inganatürik10.

 

1. jelkaldia

 

1257an Mauleko gaztelü zaharrean. Horren zaintzean Akitaniako dükaren armadari bürüz, güdükan hil da Xiberoko jauna, Erramun-Gillen V, Oierren aita. Jelki Markesa (alargüntsa berria), hiru semeak (Oier, gehiena, Allande eta Fontaner), lagün saldo batekin, eta Salaberri arxapeza.

 

 

Salaberri arxapeza

18 - Malür1 handi bat agitü2 zaigü Mauleko gaztelü hontan

Aitzindariak bizia galdü gure zaintzeko güdükan Hilaren alde otoitzeginez, ager gitean3 dolütan

Eta zelüko Petri giltzainak har dezala bere bortan4 !

 

Erditik jelki hilkütxa.

 

Markesa

19 - Xiberoko bizkontea / eta ene jaun maitea

Gaur dit zure laüdatzea / bena nigar egitea.

 

20 - Goratzen dit güdaria / güzien zerbütxaria

Libertatearen alde / bihoztoiki eroria.

 

21 - Gure lehua5 bezala / jeiki zinen oldarrean

Bena zorte txarrak joa / laster agitü lürrean.

 

Oier

22 - Aitaren esenplü honaz / bürgoi1 gütüzü güziak

Bere lorian har dezala / zelü-lürren jaun biziak.

 

Markesa (kantüz*)

23 - Nigar egiten deizüt / ene haurren aita

Etsaiak egotxirik / petik none(re)beita2

Nigar halaber zuri / ene lagün hona

Atzo zaldün arraia3 / gaur hotzik etzana.

 

24 - Ene gizon gaixoa / goizegi joana

Heben düzü korpitza / non ote arima ?

Zütaz ürrikal4 bedi / zelüko jaun hona

Zabalik dagokizün / haren erresuma.

 

25 - Xiberoaren bürü / orai nihau nüzü

Salbatürik bazira / lagüntüko naizü

Herriaren zaintzeko / etsaiaren aitzi5

Gain hortarik nezala / Jinkoak ürgatzi6.

 

Kaputxina elkitzen dü eta hilkütxaren gainean hedatzen.

Gerlako arropetan agertzen da, ezpata saihetsean.

 

Eñaut

26 - Ama ez zirade zihau / semeak heben giaudetzü

Eta zure lagüntzeko / beti prestik gütüketzü.

 

Markesa

27 - Bi nabusi beitütügü / Bordele (e)ta Nafarroa

Batekin aski dizügü / eta hura Nafarroa.

 

28 - Akitaniako düka / sobera sartü ziküzü

Fitexka1 bere leküan / ezarri behar dizügü.

 

29 - Lehenik Senexal hori / aitaren ehaile2 tzarra

Ohil dezagün hebentik / astoa bezain desferra.

 

Fontaner

30 - Güdükala goatzan arren / amaren manaspenean3

Aita bego bakean / eta Herria libertatean.

 

Miramondak eta eretzean hiru semeek ezpatak hilkütxaren gainean kürütxatzen dütüe, zin egiteko bezala. Gero denak badoatza.

 

2. jelkaldia (1. güdüka)

 

Türken aldetik jelki Longue-Epée Senexala eta de Navailles, Liginagako jauna.

 

Longue-Epée

31 - Orai nabusi girade / bizkonte ñapürra1 hilik

Xiberoko jabegoa2 / goza dezagün trankilik.

 

Navailles

32 - Alargüntsa prenda3 horrek / bere oilasko txarrekin

Gaztelüa ütz dezala / bere hontarzün4 güziekin.

 

33 - Akitaniako düka da / hebenko5 bürüzagia

Eta gaztelü hau dü / zinez arranotegia.

 

Longue-Epée

34 - Arranoa zü zira gaur / Xiberoko jaun berria

Edouard gure nabusiak / bere gizon ezarria.

 

Kiristien aldetik horra da Markesa, bere lagün eta semeekin.

 

Markesa

35 - Xiberotarsa bat zer den / apentziala6 ez dakizü

Zure zanko arte hori / zainkatürik hobe düzü.

 

36 - Akamarren7 behera gaur / ohiltü behar zütügü

Eta joanen zira ttattit8 / bizia maite badüzü !

 

Güdüka. Etsaiak ihes. Xiberotarrak beren aldetik ützül.

Kanta 1

 

Agur Jaunak

 

37 - Agur jaunak et(a) andereak,

Agur (e)t(a) erdi ! (berriz)

 

38 - Jinko jaunak egin gütü1

Züek eta gü bardintsü.

Agur denak, agur

Agur (e)t(a) erdi

Heben gaude. (3 aldiz)

Agur denak !

 

Kantore llabür eta famatü hori, hona azkenean zübereraz egokitürik, andereak ere agurtüz. Hastapenekoa zer zen : XIX. mentean, pelota partida baten hastean, baxenabartar jokülari batek desafiozko bertset hau jaulki zeion Oiartzuneko "Urtxaile" pelotakari eta koblakari famatüari :

 

 

"Agur Jaunak, Jaunak agur,

"Agur t' erdi…

"Denak Jinkoak inak gire,

"Zuek eta bai ni ere…

"Agur Jaunak,

"Agur t' erdi,

"Hemen gire."

 

Geroztik kanbio txipi elibatekin emaiten da. Xiberotarrezko bat ments beitzen, hor dago, andereak ere agurtüz.

 

3. jelkaldia

 

1259 urtean, Mauleko gaztelü zaharrean, jelki Oier eta Markesa

 

Markesa

39 - Ene haurra eta jauna / berri hon bat horra1 deizüt

Gure dükak Frantziarekin / bakea sinatü dizü.

 

Oier

40 - Nausiaren mahainetik / erorten diren buxiak2

Baliatü behar ditizü / pean den txakür txipiak.

 

Markesa

41 - Biba zü ene semea / bertan3 ikasten beitüzü

Orai arrafera4 hona / prestatü behar dizügü.

 

42 - Gaztelü honi so5 dago / Edouard printze-dük handia

Akitania güzian / hau beita lekü haitüa.

Oier

43 - Baskoniaren hatsarrean6 / heben ziagozün bürüa

Adiskide ala etsai / hau da denen helbürüa.

 

Markesa

44 - Arranotegi hontan / sartzea erabakirik

Heben jabetü artean / dükak ez düke bakerik.

 

45 - Presta gitean arren7 / berriz horri bühürtzera

Eta goatzan berehala / harresien* azkartzera8.

 

 

 

 

 

 

 

4. jelkaldia

 

Jelki Markesa, Oier eta bi anaiak, Zinbideta (Xiberotarren Biltzarra) eta Xiberoko noble txipiak. Lextarreko intzaurtzearen üngürüan biltzen dira, Züberoako hiribürüa beita Lextarre

 

Sindika

46 - Xiberoko popülüa / eta Lextarre herria

Entzün ezazü mezüa / hona gure jaun berria.

 

Markesa

47 - Oier dikezü izena / hirugerrena beitate1

Aitaren primü2 xüxena / Xiberoko jaun bizkonte.

 

Sindika

48 - Üsantxaren3 arabera / libro da gure Herria

Libro herritar bakoitxa / zaharra nola berria.

 

49 - Lextarreko plaza hontan / intzaurtzearen üngürüan

Zin eginen düzü jauna / Üsantxako libürüan*.

 

Oier

50 - Lege Zaharra gogoan / Jaunaren lagüngoarekin

Ene aldian Herria / zaintüko düt arraheinki.

 

51 - Üsantxa begiratüko / eta betaraziko düt

Jüstizia bermatüko / denak bardin peretxatüz4.

 

52 - Jinkoak etxek dezala / beti gure Xiberoa

Eta süstenga5 ber gisan / denen ama Nafarroa.

 

Markesa

53 - Zü zirade gure primüa / Xiberoko jaun berria

Aita zenaren ber gisan / zaintüko düzü Herria.

 

54 - Orizü horren seinalea / Xiberoko erredola1

Baskoniako lehua2 / zurekin txütik dagola.

 

Oier (kantüz)*

55 - Santxo Menditarraren / lehu bihoztoia

Xiberoan zaint ezak / eüskal hariztoia

Süsta gure bihotzak / iratzar indarrak

Eta jünta gitean / isiltüz aharrak3

Eta jünta gitean / isiltüz aharrak.

 

56 - Jinkoak benedika / beti gure ama

Berriz agertü beita / Xiberoko dama

Aitaren bardineko / hortan ere dena

Bien bidea diket / orai hoberena4

Bien bidea diket / orai hoberena.

 

Kanta 2

 

Ainharbe

 

57 - Ainharbe Laphitzaga kaskotik

Holako begikaldü1 ederra

Etxe, hogeita zazpi eliza

(E)ta soro2, oihan zoin xarmagarri(a)k.

 

58 - Jakobeko bidetik ebilka3

Agur Bentaltek(o) ospitalea

Kürütxea eta hilerria

Plaxot bat4 (e)ta plazan sar jartea.

 

59 - Ainharbe hegiko ha(r)itxaren pe(a)n

Pausa, beha istorier itzale(a)n

Heia, norek hiltze(a)n oilokoka

Hala nahiz atzeman ilantxa5 ?

 

60 - Norek gaü batez betatü6 züan

Arrain (e)t(a) aingeraz arramahankak7

Arto alor8 baten bazterrean

Beste batek behartü basurdeak ?

 

61 - Norat jo(a)n zide osab(a) (e)t(a) anaiak

Am(er)iketan edo Pa(r)isen bizi

Bai ostirale hanitx ükenik

Goraintzi bat deizüegü deneri !

 

Hitzak : Christian SALLABERRY Ainharbearra

Ahairea : Arnaud LAPHITZ

 

5. jelkaldia

 

Jelki Oier eta Markesa

 

Markesa

62 - Seme hona eta jauna / ez nüzü gaztetzen ari

Eta ene arrahaurren1 / ikustea gogoan dit.

 

63 - Emazte baten hartzeko / adin honean zirade

Ürrats horri ordü deno / pentsatü behar zünüke.

 

Oier

64 - Ama hona bozten2 nüzü / solaz honen ükeiteaz

Eta ene xede baten / orai zuri aipatzeaz.

 

65 - Andere batez agrados / agitzen3 nüzü jadanik

Apentziala ez nizü hügü4 / nahiz ez deitan erranik.

 

Markesa

66 - Berri hona düzü hori / ez beitate txerkatzerik5

Ontsa haütatü düzüla / ez nikezü lotsatzerik6.

 

Oier

67 - Kasik aüzoa7 dizügü / familia honekoa

Etxekanderegei zügüna8 / Miramonda Büzykoa.

 

Markesa

68 - Üsantxaren arabera / banoazü arren9 Büzyra

Andere horren eskiaren / ait(a) et(a) amer galtatzera10.

 

 

 

 

6. jelkaldia

 

Oier eta Miramondaren ezteiak 1260 altean. Jelki Markesa, Oier, Miramonda, honen etxekoak, Olorueko apezküpüa, askazi eta adiskideak.

 

Oier

69 - Egün garaile dizüt / ande(re) baten xarma, ande(re) baten xarma,

Hari ene gogoa / hori beitüt arma

Agur arren maitea / bihotzeko dama, bihotzeko dama

Agian egün batez / ene haurren ama.

 

Miramonda

70 - Agur zaldün bihoztoi / eta bihozpera, eta bihozpera

Ez zazüla ez apal / bürüa sobera

Etsai gogorragorik / segür badükezü, segür badükezü

Denen aitzi jagoiti / lagüntzale naizü.

 

Biak

71 - Algar maita dezagün / bizitze güzian, bizitze güzian

Jinkoak nahi badü / bidaje lüzean

Algar süstenga bardin / beti nekezian, beti nekezian

Xibero Herriaren / biak zerbütxüan.

 

72 - Zelüko Jinko Jauna / zuri giaudetzü, zuri giaudetzü

Denbora torpe hontan / begira gitzatzü

Destorbü, eritarzün / ekaitza hürrüntüz, ekaitza hürrüntüz

Gure bideak argit / etsaiari bürüz.

 

Apezküpüa

73 - Jinkoak benedika / züen batarzüna, züen batarzüna

Eta seinale düan / erraztün biküna

Algar etxeki beti / fideltarzünean, fideltarzünean

Eta haurrak eraiki / etsenplü honean

Eta haurrak eraiki / etsenplü honean.

 

Ahairea : Saratarra naizela

 

 

Kanta 3

 

Arbotiko prima eijerra

 

74 - Jaun baruak aspaldin

Xederak hedatü zütin

Txori eijer bat atzaman dizü Paueko seroren komentin

Orai harekin biziren düzü, aspaldian gogun beitzin

aspaldian gogun beitzin.

 

75 - Jaun barua orai zü

Felizitatzen zütügü

Zeren beitüzü Mus de La Plazaren prima eijerra espusatü

Andere hori irus düzü zuri ezteizügü dolü,

zuri ezteizügü dolü.

 

76 - Igaran apirilaren bürian

Armadaren erdian

Züntüdan bihotzian, armak oro eskian

Present espiritian,

manka besuen artean

manka besuen artean.

 

77 - Jauna maite banaizü

Erraiten düzün bezala

Kita ezazü, kita ezazü, erregeren zerbütxia

Eta maita herria,

üken dezadan plazera

üken dezadan plazera.

 

78 - Xedera balitz halako

Merkatietan saltzeko

Xiberuako aitunen semek eros litzazkie oro

Halako txori eijertto, zunbaiten atzamaiteko

zunbaiten atzamaiteko !

 

Hitzak : Beñat MARDO barkoxtar koblakaria (XVIII. mentea).

Ahairea : herritarra.

 

 

 

7. jelkaldia

 

Kanpotik jin Edouard Akitaniako düka bere armadarekin. Kiristien bortatik Oier, bere ama, bi anaiak, emaztea eta lagünekin.

 

Edouard

79 - Akitaniako düka niz / arren zure nabusia

Eta lege feodalez / hebenko bürüzagia.

 

80 - Zin eginez men osoa / zor deitadazü jagoiti1

Eta gaztelü hau behar / beti zabalik etxeki.

 

81 - Hitzemanen deitadazü / zerbütxatüko naizüla

Eta gaztelüko giltza / ützüliko berehala.

 

Oier

82 - Xiberoa mentez-mente / libro izan da bere-ber

Nausi gorak jesan dütü / hürrün egoiten ziren ber.

 

83 - Jabea hürrün delarik / etxezaina2 bizi daite

Ogi3 joitean zakü kontan / so arrotzik ez beitate.

 

84 - Xiberoko aferetan4 / sobera sartü zira zü

Eta zure nausikeria / mügatü nahi dizügü.

 

Güdükaren hastera doatza.

Azken püntan, presaka jelki On Gabriel, Aita Saintüaren mezülaria, eta Musde Mendizorrotz, Nafarroako erregeren kargüdüna.

 

On Gabriel

85 - Gerlarik ez beita behar / kiristi1 honen artean

Aita Saintüaren manüz / antola ziteie bakean.

 

Mendizorrotz

86 - Oier adiskide hona / hobe düzü plegatürik

Tziauri2 arren Nafarroalat / errege jaunaz deitürik.

 

Oro badoatza, nor bere aldetik.

8. jelkaldia

 

Jelki Thibaud II Nafarroako erregea, Isabela erregiña eta jaun-

andere elibat. Isabela, Frantziako Louis IX "saintüaren" alaba da.

Kanpotik jin Oier eta Miramonda.

 

Thibaud

87 - Honki jin1 zuri Oier / Nafarroako lürrean

Manera berezi batez / gure zaldünen artean.

 

88 - Zure bertüte handia / famaz ezagützen beitüt

Erresumako "ricombre" / heben izentatzen zütüt.

Nafarroako erredola emaiten deio.

 

Oier

89 - Eskerrak errege jauna / zure batzarri2 nobleaz

Eta izentatze hontan / zor deizüdan ohoreaz.

 

Isabela

90 - Denen beharra badügü / erresumaren zaintzeko

Gaztelako erregetik / bereziki libratzeko.

 

91 - Düala berri hartü zeigün / mendebaleko lürraldea

Araba (e)ta Gipuzkoa / eta Durango aldea.

 

Thibaud

92 - Aterpe handia zaigü / Louis bederatzügerrena

Frantziako erregea / eta zure aita hona.

 

93 - Hortako ene aldetik / beti süstengi nahi düt

Palestinala kürütxadaz / harekila banoazü.

 

Oier

94 - Nik ere jauna ber gisan / lagüntzea zor deikezüt

Arren kürütxadazale / zurekila horra nüzü3.

 

 

Kanta 4

 

Ezpeize-Ündüreine

 

95 - Ezpeize-Ündüreine / herri ordokia

Bena bi bazterretan / oihana, makia

Batetik Larrabile / bestetik Ainharbe

Ürrüpera1 da heben / ororen axolbe.

 

96 - Ezpeizeko eliza / oker aitzinean

Lamiña da gisala / hortaz ogenean

Hütsaren xüxentzea / barnen gorderik zen

Sabaia zelütürik / begi (e)ta bihotzen.

 

97 - Ündüreiñekoa da / hegian eginik

Xiberoko bortüa / bortan dü lerdenik

Landetxeberri bat zen / apez protestanta

Leizarraga batekin / idazle galanta.

 

98 - Ezpeizek ere badü / gizon handi zonbait

Etxe noblea heben / izan beita noizbait

Lextarreko jüntetan / lehen hamarretan

Eta ber heiñekoa / bazen Sarrikotan.

 

Hitzak : J.-L. D.

Ahairea : Michel ETCHECOPAR

 

* Joanes LEIZARRAGA Lapurtarrak, Testamentu Berria eüskaraz agertü beitzüan 1571an, lan hortan lagüntzale zütüan bi Xiberotar bederen :

LANDETXEBERRI Ündüreinekoa eta TARTAS (ala Tartaz ?) Sarrikotapekoa.

 

 

 

 

 

9. jelkaldia

 

1270ko üdan Tünisen. Exkerretik jelki müsülman andere talde bat.

 

Haziba

99 - Allahren güdaria / jeik hadi bertan1

Errumi erregea / hor beita bortan.

 

Kahina

100 - Itsasontzi beteka / jin dün etsaia

Gure lürren hartzera / kiristi saia.

 

Raxida

101 - Zaint detzagün herria / eta fedea

Bi aldiz saintüa da / gure xedea.

 

Zohara

102 - Frantziako errege / fanatikoa

Tünisia ez düzü / katolikoa.

 

Haziba

103 - Jesüsen hilobia / ez dago heben

Erregeak badakia / zertara jin den ?

 

Kahina

104 - Europar erroi horik / beti airean

Lürrez eta diharüz2 / ezin asean.

 

Raxida

105 - Aberats izatea / hoien Goikoa

Gük aldiz dügün etxek3 / Allah Jinkoa.

 

Zohara

106 - Allahren izenean / eraik ezpata

Eta Frankoa bertan / hebentik bota !

 

Exkerretik badoatza.

 

 

 

 

 

10. jelkaldia

 

Ber üdan, ber leküan. Kanpotik jin Louis IX "saintüa", Thibaud II eta Oier beren gizonekin. Borta gorritik aldiz Al-Malik Tüniseko erregea bere müsülmanekin.

 

Al-Malik

107 - Frantziako erregea / saintü zirena gisala

Nolaz arren horra zitzait / honat ohoina bezala ?

 

108 - Herri hau ez da zurea / ni niz heben erregea

Azkar da gure fedea / bai eta xüxen legea.

 

Louis IX

109 - Charles d'Anjou anaia düt / Siziliako erregea

Harentako nahi nüke / zure ganikan bakea.

 

110 - Palestinako bidetik / hortako nüzü baztertü

Eta beraz Tünisian / armadarekin agertü.

 

Al-Malik

111 - Adiskide baten gisa / guri bürüz jin bazina

Borta zabalik zünükean / eta hortan honki jina.

 

112 - Leihotik sartü beitzira / hantik ezkapiko zira

Edo bestelan oneski / ordü deno erretira.

 

Güdüka. Kiristiak ihes.

 

Bi errege kiristiak "tifus" izurritik hilen dira laster, Louis IX Tünisen, Thibaud II Sizilian. Haatik, Oier bizirik ützüliko da, Nafartarrekin balentia ederrik egin ondoan.

 

 

Kanta 5

 

Sarrikotapea

 

113 - Berrogeita laueko / Ande(re) Dena Mariaz

Sarrikotan agertü / güdükaren süia

Ürrüstoirik eraitxirik / oldartü makia

Gizon andana galdüz / ezkapi etsaia.

 

114 - Sarrikotape hortan / biharamenean

Gizonak oro txütik / eliz(a) aitzinean

Gero hantxen behera / kamiuen barnean

Ortesen elkitzeko1 / libro azkenean.

 

115 - Haier mendekatzeko / mitraileten püntan

Etsaia builta batez / egon bazen düdan

Zühürtzia nausitü / hein handi batetan

Halere hirur etxe / galdü ziren sütan.

 

116 - Etsaiak presa züan / hebentik joaiteko

Aliatüen trükesek2 / beitzüen hartüko

Mezperan beste ba(ra)ila3 / Provencen sartürik

Normandiakoari / laster jüntatürik,

Hola zen Sarrikota / jelki4 salbatürik

Hola zen Sarrikota / jelki salbatürik.

 

Hitzak eta ahairea : J.-L. D

 

 

 

 

 

11. jelkaldia

 

1274ko agorrilaren 27an Iruñea/Pamplonan, Nafarroako Estatüen jüntan. Zentü berri da Henri I erregea, Thibaud II zenaren anaia eta ondokoa (1270-1274).

Jelki Blanca alargüntsa, Joana alaba gazteñia eta erresumako hamabi "ricombre" jaunak, haietan Oier, Pedro Santxez Monteagudokoa (Erriberako jauna),

Garcia Almoravid (Gorritiko jauna)…

 

Blanca

117 - Hamabi "ricombre" jaunak / Henri erregea hilik

Hona Joana gure prima1 / erregiña izentatürik.

 

118 - Gazteñi beita orano / zürkaitx2 azkarra behar dü

Gobernari bat Nafarroan / plazer düzüela haütatü.

 

Monteagudo

119 - Erregiña gaztearen / lagüntzale izateko

Züen baimenaren galtoz / lehena niz agertüko.

 

Almoravid

120 - Menditar izanez eta / bestetik gaztelazale3

Haütagei nüzü ber gisan / bakearen bermazale.

 

Oier

121 - Gaztelari bürüz dügü / mügaren zaintü beharra

Hor dago Monteagudo / peko beitü Erribera.

 

Blanca

122 - Arren orai hamabiek / bozkatü behar düzüe

Bakoitxaren aldekoak / harekin ager ziteie.

 

Alde batetik Monteagudo eta beste sei agertzen dira, bestetik Almoravid eta beste lau.

 

Blanca

123 - Monteagudoko jauna / zü zütügü gobernaria

Joanaren irakaslea / erregeren ordaria.

 

Oier

124 - Delibero1 horren berme / hona ene sinadüra

Xiberoko erredola2 / hor lehu baten itxüra.

 

 

Oierrek erregiña txipiari ilezko lehu bat emaiten deio.

 

 

 

 

12. jelkaldia

 

Jelki Oier, Miramonda eta haur saldo bat.

Haurrak mintza.

 

125 - Behin bazüzun familia bat,

izena zizün Eüskal Herria.

Ama züan lürra,

aita ekia, jente güziek bezala.

 

126 - Zazpi haur zütüzün,

zazpi alaba.

Zazpigerrena txipia, eijerra, hardita,

lamiña, ama gurea,

Xiberoa !

 

127 - Eta bazüzün hantxe bortü gora,

hortxe mendi apala,

heben Ühaitza,

elgea, ürrüpera.

128 - Eta bazütüzün oihanak,

alorrak, soroak,

gaztainaztoiak,

sagardoiak,

mahastoiak ere bai.

 

129 - Eta kabaleak,

etxenko abereak,

basoko basihiziak,

hartzak eta otsoak...

(Ulala ! Ebehou !)

Eskolarik ez zen gisala...

(Zer xantza1 !)

 

130 - Jenteak bazütüzün halere

Eüskaldünak, Xiberotarrak ,

beren jauna bazizüen,

Oier Maulekoa,

eta emaztea, Miramonda,

beren hameka haurrekin :

ontsa züzün libertitzeko2 !

 

131 - Hori oro amets bat izan zena ?

Amets bat ote gira gü ere ?

Ez jaun-andereak,

egüna da, ez gira lo,

ez da heben amets auherrik3 :

bizi gira Xiberoan,

Eüskal Herrian,

 

132 - Ainharben, Sarrikotapean,

Ezpeizen, Ündüreinen,

Ürrüstoin, Larrabilen...

Eta bizi girela probatzeko,

dantza bat emanen deizüegü !

 

 

Kanta 6

 

Ürrüstoi-Larrabile

 

133 - Ürrüstoi-Larrabilek, azken mendixketan

Eüskara süstengi1 dü fidelki mügetan

Berriki erdi galdü gazten erranetan

Orai arrapizten2 dü haurren ezpainetan.

 

134 - Ürrüstoin aspalditik lerden Abadia

Frütü haitüa beitü jakintsü handia

Hendaian egin züan etxe haurridea

Eta lüzaz ikertü hortik zohardia3.

 

135 - Larrabilen azkar4 da patar famatüa

Hor paseiün dabila kantüko jentea

Hegitik5 ageri dü Xibero maitea

Eta Pireneoko bortüen erdia.

 

136 - Eretzean6 zütüegü, Ainharbe, Oihergi

Bortütik Maidalena eta Sant Antoni

Agur dereizüegü Gaztelütxagatik

Arbasoek eraiki lürresi goratik.

 

Hitzak : J.-L. D.

Ahairea : Michel ETCHECOPAR

 

 

 

 

 

13. jelkaldia

 

Parisen Joana I Nafarroako (eta Frantziako) erregiñak "Collège de Navarre" ikastetxe famatüa estrenatzen dü. Oier hor dago Miramondarekin.

Nafarroako himnoaren sonüaz lagüntürik jelkitzen dira. Erregiña mintzo.

 

137 - Ni, Joana lehena, eüskaldünen erregiña subiranoa,

Frantziako Philippe le Belen erregiña kontsortea,

botzik niagozü egün züekin. Obra eder bat

estrenatzen dizügü, "Collège de Navarre" ikastetxe

handia, bihotz oroz desiratü düdana.

 

138 - Eüskal Herriko mendi goxoa ez dü sekülan ahazten

haren bistan sortü denak. Egün oroz igaiten niz

Pariseko zeinütegi goreneala, hegoaldeko

zelümügari so et so egoiteko begiak higatü arte,

bena prefosta ez zait bortürik agertzen.

 

139 - Arren, ama lürraren ametsa heben lantatü nahi düt,

haren korpitzetik hürrün izanik ere, haren arima

heben ager dadin, eta lüzaz bizi gü hil ondoan.

 

140 - Eskerrak lehenik ene senar eta errege jaunari,

Parisen etxe honen eraikitzeko baimena emanik,

eta lagüngoa ere bai, Nafarroaren izena honartüz

gaineala ikastetxeko sargian.

 

141 - Eskerrak zuri ere, Oier kapitain hardita, hain

hürrüntik jinik emaztearekin, ainera bedatsean

bezala, Herriaren mezülari, gure bortüen bi hegaletarik.

 

 

142 - Eskerrak ber gisan etxe hau eraiki düzüen güzier.

Jinko honak benedika dezala züen lan ederra, eta

txütik etxek mentez mente, gure bizi llabürretik landa.*

 

Joana I erregiñak xingola mozten dü.

 

* Joana I Parisen hil zen 1305ean, 34 urteetan, eta Nafarroa güziak nigar egin zeion.

Gero 1794an, Frantziako Iraültza (Errebolüzione) denboran, "Collège de Navarre" delakoaren leküan plantatüko da "Ecole Polytechnique" famatüa.

 

 

 

 

Kanta 7

 

Nafarroako Ereserkia

 

 

143 - Nafarroa, lur handi, zabal, beti leial,

Zure ospea da antzinako lege zaharra,

Nafarroa, gizon askatuen sorlekua,

Zuri nahi dizugu gaur kanta. (berriz)

 

144 - Gaiten denok bat, denok gogo bat

Behin betiko iritsi dezagun aintza,

Bakea (e)ta maitasuna. (berriz)

 

Nafarroako himnoaren müsika lagün, denak erretira, nor bere aldetik.

 

 

 

14. jelkaldia

 

Jelki Bordeleko türk andereak, bereziki Arkaitxo, Bizkarroze, Gabatxa, Larreola.

 

Arkaitxo

145 - Gure dük berri hori / mantso ari zigün

Xiberoko jaunttoa / bakean üzten digün.

 

Bizkarroze

146 - Idorreria gogorra / sabelean badiken

Pürga baten hartzera / heltü behar liken.

 

Gabatxa

147 - Hihau joan hakio / horren emaitera

Ajütaz üzkiaren / gaur killikatzera.

 

Larreola

148 - Bordeleko ardoa / franko maite beitü

Jatean behar diñagu / hortara lagüntü.

 

Arkaitxo

149 - Nihauk ere burrata / bertan edan niron

None(re)beita ez deitan / honat ekarriko.

 

Bizkarroze

150 - Xiberotarrak ere / Bordele maite din

Barrikotean eta / botilletan bardin.

 

Gabatxa

151 - Dena dela jaun hori / behar da dopatü

Mauleko gaztelüa / dezan begiratü.

 

Larreola

152 - Güdükarik gabeko / istoria zoin triste

Gure püblika fite / kurrunkaz has laite.

 

15. jelkaldia

 

1294an, jelki Joana I Nafarroako erregiña eta Oier.

 

Joana

153 - Berri baten emaiteko / deitü zutüt ene gana

Gerlan sartü düzü berriz / Frantziako erresuma.

 

154 - Nafarroa ber bidean / ezarri behar dizügü

Bietako erregeak / hori manatzen1 diküzü.

 

Oier

155 - Nafarroako erregiña / zü zirade anderea

"Philippe le Bel" ontsalaz2 / gure printze kontsortea.

 

Joana

156 - "Prince consort" egoiteko / azkarregi3 da Filipe

Eta Frantziaren parean4 / Nafarroa ttipixe.

 

Oier

157 - Arren tronüa hartürik / eta errege makila

Nafarroa manatzen dü / Frantzia balitz bezala.

 

Joana

158 - Haren beharra badizü / Nafarroak bizitzeko

Bereziki Gaztelako / jaunetik begiratzeko.

 

Oier

159 - Xibero gaixoak1 aldiz / iparraldetik itxesa2

Akitaniako düka dü / builta hontan ingelesa.

 

 

 

Joana

160 - Mementoan horren aitzi / jünta gitean güziak

Xiberoa, Nafarroa / eta gurekin Frantzia.

 

161 - Hona berriz tenorea / Xiberoaz jabetzeko

Üzten zütüt arren libro / xede horren betatzeko.

 

Oier

162 - Eskerrak andere hona / Maulera nükezü laster

Nafarroako Joana / erregiña honi esker.

 

 

 

 

 

16. jelkaldia

 

Oier eta Miramonda Xiberoan sartzen dira Larraineko mügatik, eta Maltara heltzen.

 

Oier eta Miramonda

163 - Agur bai Xiberoa / Larraineko jüntan1, Larraineko jüntan

Heben etxen gütüzü / bereziki Maltan

Jeiki arren artzainak / gure ola2 hontan, gure ola hontan

Pausordüa ützirik / sar gitean bestan

Pausordüa ützirik / sar gitean bestan.

 

Jelki artzainak artaldearekin.

 

Oier

164 - Agur artzain maiteak / hor niz azkenean

Ene ber adineko / jenten aitzinean

Gazte ginen ordüan / ezin edenean3

Mente laurdenak gütü4 / ezarri heinean.

 

165 - Xaharrenak joanik / beste zonbait ere

Gazterik bada heben / sento5 bezain trebe

Artzaingoa bizi da / eta segür hobe

Xiberoa bestela / nontik bizi laite ?

 

Johañe

166 - Bozten gira gü ere / zure ikusteaz

Ohiko nausiaren / berriz ükeiteaz6

Hürrüneko eltzean / ürrea gisala

Bena kantütik7 ore / tipiñan8 bezala.

 

Pettiri

167 - Bestañi bat dezagün / hebentxek antola

Logaletü deneko / ez da hürrün ola

Apür bat dügün ahatz / üsatü9 trahola10

Kantore bat emanez / ahal den bezala.

 

Kanta 8

 

Otsogorri

 

168 - Otsogorri Handiak nasai1 dü maxela

Aüzoak ere zabal, Orhi (e)ta Kartxela

Gure bidea pean aski sarri2 galta

Goraintzi deizüegü Ardane (e)ta Malta, Ardane (e)ta Malta.

 

Arrapika

169 - Otsogorri, Otsogorri

Zure hegian3 azkorri4

Zure maxela5 sokorri6

Zure gabean elorri.

(Azken emanaldian emendio hau : Zure hegian azkorri !)

 

170 - Iparreko baxetan7, Pixtako jauzia

Turrustaz ageri da Pettar8 zolalano

Bedatsez9 aipatzen dü karruen10 hurtzea

Bena Sardekagaiña xuri dün orano, xuri dün orano.

 

171 - Ühülgüz11 ari bada pean itsasoa

Ez giteala presa, jinen da sasua12

Gesaltüren elürra, haziko belharra

Urtaro bakoitxa dün ederra, beharra, ederra, beharra.

 

172 - Üztail-agorriletan, egüerdi betean

Artaldea pausüan, eta gü bakean

Ekitoltzean13 hüxtüz14, hegoaize latza

Portilloko lepoan, üngürüz ügatza, üngürüz ügatza.

 

Hitzak eta ahairea : J.-L. D.

 

 

 

 

17. jelkaldia

 

1295ean Mauleko gaztelü zaharrean.

Kanpotik jin Oier bere lagünekin, türken bortatik Hélie de Caupenne bere gizonekin. Hau kapitain-gaztelüzaina da, Akitaniako dükak Mauleko gaztelü zaharrean Xiberoko gobernari izentatürik.

 

Oier

173 - Hélie de Caupenne jauna / nausia ni nüzü heben

Zoaza fite1 Xiberorik / ni kexatü2 beno lehen.

 

Caupenne

174 - Akitaniako düka da / Ingalaterrako erregea

Feodalitateko legez / gaztelü honen jabea.

 

175 - Gaztelüzain ezarri naü / nornahiren eretzeko3

Arren prestik nüzü jauna / zuri ere bühürtzeko4.

 

176 - Epantxütik5 elki zite / Xiberotar kokillota6

Eta parkamenü galta7 / txori bürü küsküilota8 !

 

Oier

177 - Beste legerik dizügü / Xiberoan eüskaldünek

Auzi hontan azken hitza / har dezela hoberenek9.

 

Güdüka.

Akitaniarrak ihes beren aldetik.

Xiberotarrak ützül kiristien bortatik.

 

 

 

 

18. jelkaldia

 

1299an Atharratzen. Jelki herritar andana bat, Atharratz jauna bürü, bestalde Oier eta Miramonda.

 

Oier

178 - Atharratzeko jentea / zure beharra badügü

Xiberoaren honetan1 / algar ezagüt dezagün.

 

179 - Ene lehen xedea da / müga honen azkartzea2

Biarnorik Xiberoaren / hobeki aterpetzea.

 

Atharratz

180 - Biarnorekin aspaldian / bizi girade bakean

Bena ihork ezin erran / geroa nola datean3.

 

181 - Denez mesfida gintake / arrain txipia beigira

Arren4 ahül izatetik / beti gitean begira.

 

Oier

182 - Lanjer5 handiena lükezü / Akitaniako jaun düka

Behin Biarno har baleza / hortik gentzake güdüka.

 

183 - Atharratzeko herrian / hiri berri bat behar düt

Harresi6 bat üngürüan / etsaier bühürtzeko txüt.

 

Santz

184 - Eta gaixo1 herritarrek / zer lekü dükegü hortan ?

Bizia xühür dizügü / gosea üsüxka2 bortan.

 

Oier

185 - Basabürüa gogoan / hona bigerren xedea

Merkatü bat zabaltzen düt / haz dadin bizipidea3.

 

186 - Plaza honen üngürüan / eraikiko da hiria

Lau galtzadaz4 idekia / Basabürüko bilgia5.

 

Kanta 9

 

Atharratzeko hiri berria

 

187 - Gainea peaz bekaitx / hain patar ez beita

Pettarrak bürüari / lagüntürik dela

Biak ezar bakean / zük arren Arbaila

Txipi da Xiberoa / dügün oro maita.

 

188 - Atharratzeko hiria / denek dügü maite

Oritzapen ederrez / hain lüzaz da bete

Xaho, Constantin, Aguer / Lüküz eta beste

Jente famatü hanitx / Maidalenan haste.

 

189 - Ahüñeko zelütik / arin et(a) argia

Airea horra zaizü / kristal isuria

Orhiko elürretik / bardin zohardia

Ühaitz alageraren / zilar kantaria.

190 - Atharratzeko herria / Maule beno lehen

Oier jaunaren manüz / hiria deitü zen

Bena hiribürüa / ezin daite jelos

Mauletar bati esker / agitü delakoz.

 

Hitzak : J.-L. D.

Ahairea : Ozaze jaurgainean.

 

19. jelkaldia

 

1307an, Mauleko gaztelü zaharrean. Jelki Oier eta Miramonda.

 

Oier

191 - Philippe le Bel erregeak / berriz bakea egin dü

Haren nahiari arren / behar dizügü plegatü.

 

Miramonda

192 - Ez zaizüa berri hona / ez dügüa boztü behar ?

Ez ote dügü engoitik / aski gerla eta nigar ?

 

Oier

193 - Prezioa gure bizkar da / Xiberoaren üztea

Akitaniako dükari / joanen ziozü dotea.

 

194 - Pakütako1 erregeak / ordariz emanen deigü

Nafarroako lürrean / zerbait kargü eta lekü.

 

Miramonda

195 - Nafarroa malerusak / aüzo handien erdian

Üdüri dü küküso2 bat / bi tximinoren artean.

 

196 - Batak ützi dükeaneko / atzamanen3 dü besteak

Ai erresuma txipiak / zoin diren dohakabeak.

 

Oier

197 - Eta zer erran ordüan / gure Xibero buxiaz1

Etsaiak hartüaz eta / bere lagünak ütziaz ?

 

Miramonda

198 - Gihauren2 bürüaz ere / baginikezü zer erran

Beti batetik besteala / üdüri eta "Jüiferran".

 

Oier

199 - Agur arren3 Xiberoa / oraikoan sekülako

Ene sor herri maitea / ez hait haboro4 ikusiko !

 

Oierrek :

Agur Xiberoa...

 

Miramondak ondotik, apalago :

Agur Xiberoa !

 

20. jelkaldia

 

Bordeleko türk andereak Mauleko gaztelü zaharrean sartzen.

 

Oier

200 - Xiberoko lehua / primantxa1 galdürik

Nabarralat joan da / nigarrez hurtürik.

 

Liburna

201 - Horren bihotz beroa / doi-doia kentürik

Edouard dükari dügü / heben eskentürik.

 

Maidok

202 - Gaztelü hau jagoiti2 / peko dü hartüko

Eta xüxenka deio / berak manatüko3.

 

Marmanda

203 - Bizkonterik gabe da / Maule baratüko4

Xiberoa ber gisan5 / zaigü plegatüko.

 

Blaia

204 - Arraza ñapürra6 dün / ametsik ez egin

Beti arrahastea / beitate7 horrekin.

 

Liburna

205 - Halere hein batetan / etxeki8 dezagün

Independentziarik / ez dezan ezagüt.

 

Maidok

206 - Popülü arrotzekin / ezar nahasirik

Eta Nafarroatik / süstut9 berezirik.

 

Marmanda

207 - Manexen10 mesperetxüa / bihotzetan heda

Popülüa zatitüz / gure peko beita !

 

 

 

 

 

21. jelkaldia

 

1307an Iruñean, jelki Burguzain, Nafarroako Estatüen Kortebürüa.

Kanpotik jin Oier.

 

Burguzain

208 - Sakrifizio handia / eginarazi beiteizü

Erregeak ordaria / heben eman nahi deizü.

 

209 - Bikoitza deizü saria / eta hau date1 lehena

Arradako gaztelüa / eta lürralde gizena.

 

Oier

210 - Eskerrak erregeari / ederra da jauregia

Haatik ez dit ahazten / Xiberoko ene kargüa.

 

Burguzain

211 - Nafarroako erregek / hori ere gogoan dü

Armadako banderazain / izentatüko beitzütü.

 

212 - Kapitain handia zira / denetarik hoberena2

Erregek ontsa3 badaki / ezarri zütü lehena.

 

Oier

213 - Eskerrak erregeari / egin deitan ohoreaz

Eta horrekin batean / üzten deitan ondareaz.

 

Burguzain

214 - Ohore bat beno haboro1 / zinez kargü handia da

Zure manaspenean2 da / erresumako armada.

 

215 - Gerlalako zü zirade / gure jaunaren besoa

Esküan düzü jagoiti3 / nafar ezpata osoa.

 

Oier

216 - Erregeari zor dikeot4 / ahal dükedan güzia

Nafarroari gaineala / gogoa eta bizia.

 

Kortebürüak Nafarroako bandera Oierri emaiten deio.

Kiristien aldetik badoatza.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kanta 10

 

Arradako gaztelüa

 

217 - Erribera hegian1 / Arrada herria :

Ordokien erditan / gora dü harria

Oier Maulekoa da / horko jaun berria

Nafartar erregeak / espres2 ezarria.

 

218 - Gaztelü azkarra3 da / goiko jauregia

Bardeak zaintzen dütüan / arrano begia

Bena Maulekoala / hegalez gogoa

Heben ogi ardoak / han aldiz mengoa.

 

219 - Getzen hil arranoa / isiltü heroia*

Harresi deseginez / jabetü erroia

Gaztelako aizea / desertü motzean

Hüxtülotsez4 horra da5 / müsika hotzean.

 

220 - Arrapiztüko6 zaigü / gaztelü zaharra

Harresien ikertzen / hasi da nafarra

Hegiz hegi7 dabila / berriz arranoa

Arradarik Maulera / bizi Nafarroa.

 

Hitzak : J.-L. D.

Ahairea : Pette ETCHECOPAR

 

  • Getze-Noaineko güdükan 1521ean hil zen Charles de Mauléon, Arradako jauna, Oierren ondoko bat. Nafarroaren alde ari zen, erresumaren hartzera jinik zen Gaztelako (Castillako) armadaren aitzi. Nafartarrek galdü züen, eta Nafarroa Garaia Gaztelako erregearen peko dago.

 

 

 

 

22. jelkaldia

 

1314an Iruñean (Pamplona), Nafarroako Estatüen bilküran.

Jelki erresumako hamabi "ricombre" jaunak, haietan Oier eta Gobernaria.

 

Oier

221 - Hamabi "ricombre" jaunak / egün bildürik girade

Hiri berri baten plana / dügülarik heben xede.

 

222 - Errege jaunaren manüz / Aralarko müga hortan

Eraiki behar dizügü / kasi Gipuzkoako jüntan.

 

Gobernaria

223 - Gaztelaren zerbütxüala / bortxaz erori beitziren

Gipuzkoarrak ari zaizgü / hor tai gabe1 zirukatzen.

 

Oier

224 - Jüstoki mendi zolan da / plantatü behar hiria

Güne xüxenarentako / zoin da züen abürüa2 ?

 

Gobernaria

225 - Sakanako ibarrean / behar lizate plantatü

Etxarri-Aranatz dügü / hiri batentako haütü.

 

226 - Beste abürürik ez da ? Akort girenaz geroztik

Goatzan ordüan aitzina / Etxarri da haütatürrik.

 

Oier

227 - Lehenik harresi hona / üngürüan eginen da

Segürtamena beitate1 / denentzat horren segida.

 

228 - Gero karrika2 berria / barnean antolatürik

Üngürüneko jentea / hortara date3 bildürik.

 

Gobernaria

229 - Etxarri-Aranaztarrer / Foru bat emanen zaie

Eginbidearen berme / züzenbidearen alde.

 

Oier

230 - Agur jaunak, ikus arte / Jinko honak plazer badü

Adin handia hüllan4 düt / orai behar düt anpletü5.

 

 

 

 

23. jelkaldia

 

Jelki Oier eta horren lagünak, Etxeber apezarekin.

 

Oier

231 - Partitzeko1 tenorea / hona non düdan heltürik

Dener agur erraitea / hobe düt ez lüzatürik !

 

Etxeber

232 - Jaunaren parkamentüa / güziek behar beitügü

Zure hütsez oritürik / arren dolü2 harrezazü.

 

Jelki aingürüak eta kanta :

 

233 - Mündü hontako denbora / bazterreala zaizü heltü

Adin eder bat emanik / Jinko honak zütü3 deitü.

 

234 - Gerla hanitx egin düzü / ez beti zure ogenez4

Jauna oritzen da bardin / obra eta xede honez.

 

235 - Urte andana lüzean / ez beitzinen egon auher5

Salbatürik zirateke / otoitze honari esker.

 

 

 

 

Kanta 11

 

Oierren azken otoitzea

(Ahairea : Itsasoa laino dago)

 

236 - Üdazkena, larrazkena

Urtarorik ederrena,

Sasu1 hunaren segida

Maleruski2 negüa da.

 

237 - Bizia lanez beterik

Et(a) indarrak higatürik

Bakean dizüt gogoa

Aita-amen ganat banoa.

 

238 - Gaur ene dolü3 bakoitxa

Maule(r)ik hürrün heriotza

Han ützi nüan bihotza

Han behar nüan korpitza4.

 

239 - Otoi parka Nafarroa

Xiberoaren erroa

Ene bigerren habia

Eta jagoiti hobia5.

 

240 - Aita jüje6 hoberena

Ez nezazüla kondena

Zütan beitüt sinestea

A zer indarra fedea,

Zütan beitüt sinestea

A zer indarra fedea !

 

Oier hilik etzaten da. Erditik eramaiten düe, bi armada adiskideez agurtürik eta Etxahun Irurikoaren "Agur Xiberoa" kantorearen airean, müsikaz lagüntürik.

 

Azken perediküa

 

241 - Libertataren alde / hanitx erauntsi beitzüan

Behar zena egin dügü / gure jaunaz oritzean.

 

242 - Bizkonteaz gabetürik / Herria ez zen hortan hil

Bizirik da Xiberoa / honen alde gitean bil.

 

243 - Oier itzali zenean / aldia hartü Lextarrek

Zinbideta han eginez / ardüra xiberotarrek.

 

244 - Nafarroarekilako / tratüak arraberritzez

Borta zabalik etxeki / leheneko haütetsiek.

 

245 - Hamazortzigerren mentean / bere Sindikak saldürik

Xiberotarren biltzarra / izan zen ezabatürik.

 

246 - Iraültzaren hatsarrean / probintzia deseginik

Eman zeigüen Distrikak / bazüana horren heinik ?

 

247 - Laster ezabatü züan / Napoleone lehenak

Orai beharrik hor daude / gure herrien batarzünak.

 

248 - Etxek detzagün üskara / lürra, lana (e)ta gogoa

Indartsü bezain eüskaldün / bizi dadin Xiberoa.

 

249 - Ekonomia da korpitza / hizkuntza berriz arima

Bihotzaren axolbean / pentsamentü baten ama.

 

250 - Algar etxeki dezagün / lehenik besta eginez

Eta zuri püblik hona / beti eskerrak emanez !

 

 

 

Kanta 12

 

Ene Herria

 

251 - Ene herria, miresten zütüt haur denborako begiez

Andere handi zira beztitü dentela fizko hegiez

Zaia zolala heltzen nitzaizü doi-doia nizan pettarra

Hatik eskütik etxeki naizü, eta zütan dit indarra,

eta zütan dit indarra.

 

252 - Azkorri oroz leihoan zütüt, oi Otsogorri Handia

Pixtan behera ikusten deizüt erria edo nigarra

Eta ibarra junpatzen beitü zure kantore zilarrak

Ama hoberik asma deitea, ene Xibero maitea

ene Xibero maitea ?

 

253 - Ene leihotik ageri düzü beste mendirik halere

Ortzanzurieta, Beltxü, Iparla, Urtsuia eta Baigura

Ene Herria, ez otoi bekaitx, Herria düt hura ere

Ene Herria, ez otoi bekaitx, Herria düt hura ere

Herria düt hura ere.

 

254 - Oi sorterria, zure leküa bester ützi ez düt gura

Ama bat bera, eta zü zira, Xibero ama haütüa

Eüskal Herria berriz güzia maite düdan etxaltea

Eüskal Herria berriz güzia maite düdan etxaltea maite düdan etxaltea.

 

Hitzak eta ahairea : J.-L. D.

xiberokobotzaekecoursmauleonXiberoan Euskaraz Bai Association pour la promotion du dialecte souletinEuskararen Erakunde Publikoa Office Public de la Langue BasqueEuskaltzaindia Académie basqueHerri alkargoaconseilgeneral

 

remerciements àiut